IAB: Alman işletmelerinin yalnızca yüzde 4'ü doğrudan AB dışından eleman alıyor

Almanya'da nitelikli iş gücü göçünü kolaylaştıran reformlara rağmen işletmelerin yalnızca küçük bir bölümü doğrudan Avrupa Birliği dışından personel alıyor. Bu sonuç, Institut für Arbeitsmarkt- und Berufsforschung'un (IAB, İş Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü) perşembe günü yayımlanan çalışmasından çıktı. WirtschaftsWoche (WiWo) çalışmanın sonuçlarını haberleştirdi.

WiWo'nun haberine göre aynı araştırmada olumlu bir bulgu da var: İşletmelerin yarıdan fazlası (yüzde 57), Almanya'da tanınmış bir meslek diplomasına sahip olmayan çalışanları da istihdam etmeye hazır. Bu istekliliğin özellikle uygun mesleki deneyim bulunduğunda geçerli olduğu belirtiliyor.

Araştırma ne gösteriyor?

Araştırmaya göre 2025'in üçüncü çeyreğinde Alman işletmelerinin yaklaşık yüzde 4'ü, son on iki ay içinde işe alım sırasında hâlâ yurt dışında yaşayan personel aldığını bildirdi. Almanya'da veya başka bir AB ülkesinde zaten yaşayan üçüncü ülke vatandaşlarının işe alımları hesaba katılmadı.

Yurt dışından işe alım daha çok büyük işletmelerde yoğunlaşıyor:

• 20'den az çalışanı olan işletmelerde bu oran yalnızca yüzde 2.
• 250'den fazla çalışanı olan şirketlerde oran yüzde 16'ya çıkıyor.

İşverenler neden çekiniyor?

Personel ihtiyacı olduğu halde üçüncü ülkelerden işe alım yapmayan işletmeler en sık şu engelleri saydı:

• Dil engeli (yüzde 46)
• Yurt içinde yeterli iş gücü bulunması (yüzde 35)
• Adayların niteliklerini değerlendirmede belirsizlik (yüzde 29)

AB dışından işe alım deneyimi olan işletmeler ise farklı sorunlara dikkat çekti: bürokratik engeller (yüzde 64), dil engeli (yüzde 36) ve diplomaların tanınmasındaki sorunlar (yüzde 23).

IAB araştırmacıları Annette Jacoby ve Felix Stips, yasal düzenlemelerin etkili olabilmesi için daha basit idari süreçlerin yanı sıra dil desteği ve işletmeye yakın nitelik danışmanlığı gibi tamamlayıcı önlemlerin de gerekli olduğu sonucuna varıyor.

Konunun bir de demografik boyutu var. Federal İçişleri Bakanlığı'nın (BMI) açıklamasına göre 1950–1969 doğumlu "Baby Boomer" kuşağı önümüzdeki yıllarda emeklilik yaşına ulaşacak; bu durum hem iş piyasasını hem de kamu işverenlerinin personel yapısını belirgin biçimde etkileyecek.

Türkiye'den başvuranlar için ne anlama geliyor?

WiWo'nun aktardığına göre son yıllarda yürürlüğe giren reformlar arasında şunlar bulunuyor:

• Deneyim sütunu (Erfahrungssäule): Belirli koşullar altında, mesleki diplomanın Almanya'da resmî olarak tanınması olmadan mesleki deneyime dayalı çalışmaya imkân tanıyor.
• Tanınma ortaklığı (Anerkennungspartnerschaft): Nitelikli çalışanların tanınma süreci tamamlanmadan ülkeye girip çalışabilmesini sağlıyor.
• AB Mavi Kart (Blaue Karte EU): Koşulları kolaylaştırıldı.
• Fırsat Kartı (Chancenkarte): İş aramak için ülkeye girişe olanak tanıyor.

Ancak araştırma, yasal imkânların tek başına işveren bulmayı kolaylaştırmadığını gösteriyor. Türkiye'den iş arayanlar için pratik çıkarımlar şöyle özetlenebilir:

• Büyük işletmeler yurt dışından işe alıma daha açık; küçük firmalarda oran oldukça düşük.
• Dil, işverenlerin en sık dile getirdiği engel. Almanca bilgisi başvuruyu güçlendirebilir.
• Nitelik belirsizliği önemli bir çekince. Deneyimi ve belgeleri açık biçimde sunmak bu kaygıyı azaltmaya yardımcı olabilir.

AB dışından eleman alan işverenleri nasıl bulabileceğinize dair ayrıntılar için AB dışından işçi alan firmalar rehberimize, deneyime dayalı yol için ise denklik olmadan çalışma rehberimize göz atabilirsiniz.

Sırada ne var?

Araştırma yeni bir yasal düzenleme getirmiyor; mevcut reformların uygulamadaki etkisini ölçüyor. IAB araştırmacılarının önerdiği sadeleştirme ve destek önlemlerinin hayata geçirilip geçirilmeyeceğine ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı.