Almanya’da telefon ve internet sözleşmesi: hat, süre, iptal, cayma

Almanya’ya geldiğin ilk günlerde bir telefon numarasına ihtiyacın olur. İşveren, ev sahibi ve kurumlar sana bu numaradan ulaşır. Ev internetini ise genelde kendi evine geçince bağlatırsın. Aşağıdaki kurallar Telekomünikasyon Kanunu’ndan (TKG, Telekommunikationsgesetz) ve Medeni Kanun’dan (BGB) gelir.

Prepaid mi, sözleşmeli hat mı?

İki temel seçenek var:

• Prepaid (ön ödemeli hat): Önce bakiye yüklersin, sonra kullanırsın.
• Laufzeitvertrag (süreli sözleşme): Önce kullanırsın, sonra fatura ya da banka çekimiyle ödersin. Genelde bir asgari süre vardır.

Tüketici merkezi (Verbraucherzentrale) ön ödemeli hattın avantajlarını şöyle sıralıyor: yüksek sürpriz fatura çıkmaz, en fazla yüklediğin bakiyeyi kaybedersin. Tarifeyi kısa sürede değiştirebilir ya da iptal edebilirsin. 24 ay gibi bir bağlılık yoktur. Numaranı başka şirkete taşıyabilirsin.

Dezavantajı da var. Uzun süre bakiye yüklemezsen hat önce kısmen, sonra tamamen kapatılabilir. Hattı kapatırsan kalan bakiyenin hesabına ödenmesini isteyebilirsin; bakiye yanmaz.

Telefonla birlikte satılan paketlerde aylık ücret genelde daha yüksektir. Verbraucherzentrale, sözleşme süresi boyunca ödeyeceğin toplamı hesaplamanı öneriyor. 24 ay boyunca fazladan ödersen cihaz sonunda ayrı satın almaktan pahalıya gelebilir.

İlk haftalarda ön ödemeli hat en az bağlayıcı başlangıçtır. Ev internetini, kalacağın ev kesinleşince düşün.

Hat açarken kimlik kontrolü

Ön ödemeli hat satan şirket, hattı açmadan önce adını, adresini ve doğum tarihini bir belgeyle kontrol etmek zorundadır (TKG § 172). Kanunda sayılan belgeler arasında yabancılar mevzuatına göre tanınan pasaport ve Aufenthaltstitel (oturum izni) da var. Yani geçerli Türk pasaportunla ya da oturum kartınla hat açtırabilirsin.

Kontrol mağazada belgeyi göstererek ya da şirketin kullandığı başka uygun bir yöntemle yapılır. Verbraucherzentrale iki yol sayıyor: postanede kimlik kontrolü (Postident) ve evden görüntülü görüşmeyle kontrol (Video-Ident).

Numaranı ileride başka şirkete taşımak istersen, iki şirketteki ad ve adresinin aynı olmasına dikkat et.

Sözleşme süresi ve iptal

TKG § 56’ya göre:

• Tüketici sözleşmesinde ilk süre en fazla 24 ay olabilir.
• Şirket, imzadan önce sana en fazla 12 ay süreli bir sözleşme de sunmak zorundadır.
• Sözleşme ilk süreden sonra kendiliğinden uzuyorsa, onu her zaman bir ay önceden iptal edebilirsin (Kündigung, fesih). Bu iptal için senden ücret alınamaz.
• Şirket, sözleşme uzamadan önce seni zamanında ve kalıcı bir ortamda (örneğin e-posta ya da mektupla) uyarmak zorundadır.

İmzadan önce şirket sana ücretsiz bir Vertragszusammenfassung (sözleşme özeti) vermek zorundadır (TKG § 54). Özette fiyatlar, sözleşme süresi, uzama ve iptal koşulları yazar. Özet teknik nedenlerle imzadan önce verilemezse (örneğin telefonla yapılan satışta), şirket onu hemen sonra göndermek zorundadır. Sözleşme ancak sen özeti aldıktan sonra yazılı (Textform) onay verirsen geçerli olur. Onay vermezsen şirket bu arada verdiği hizmet için senden bedel isteyemez.

Verbraucherzentrale’nin bir önerisi: Süreli sözleşmeyi imzaladıktan hemen sonra, sürenin sonuna göre iptal edebilirsin. Böylece iptal tarihini kaçırmazsın.

Online iptal butonu (Kündigungsbutton)

Telefon ya da internet aboneliği gibi süreli bir sözleşmeyi web sitesinden yapabiliyorsan, şirket aynı sitede bir iptal butonu sunmak zorundadır (BGB § 312k). Butonun üzerinde “Verträge hier kündigen” (sözleşmeleri buradan iptal et) ya da aynı derecede açık bir ifade yazar. Buton seni bir onay sayfasına götürür. Orada bilgilerini girip “jetzt kündigen” (şimdi iptal et) butonuna basarsın.

• Şirket iptali hemen, elektronik yolla ve yazılı olarak onaylamak zorundadır. Onayda iptalin içeriği, tarihi ve saati ile sözleşmenin biteceği tarih yazar.
• İptal beyanını tarih ve saatiyle kaydet ya da ekran görüntüsü al.
• Bitiş tarihi seçmezsen iptal, mümkün olan en erken tarihte geçerli olur.
• Şirket bu butonu ve onay sayfasını kurallara uygun sunmuyorsa, sözleşmeyi her zaman ve iptal süresi beklemeden iptal edebilirsin.

14 gün cayma hakkı (Widerruf)

İnternetten, telefonla ya da kapıda (iş yeri dışında) yaptığın sözleşmelerde yasal Widerrufsrecht (cayma hakkı) vardır (BGB § 312g).

• Süre 14 gündür ve kural olarak sözleşmenin kurulduğu gün başlar (BGB § 355). Bir ürün satın aldıysan süre, ürün eline geçince başlar.
• Gerekçe yazman gerekmez. Şirkete sözleşmeden vazgeçtiğini açıkça bildirmen yeterlidir. Süreyi korumak için beyanı son gün içinde göndermiş olman yeterlidir.
• Şirket seni cayma hakkın hakkında kurallara uygun bilgilendirmediyse süre başlamaz. Bu durumda hak en geç 12 ay 14 gün sonra düşer (BGB § 356).
• Verbraucherzentrale, kanıt olsun diye cayma beyanını taahhütlü mektupla (Einschreiben) göndermeni öneriyor. Ürünü sadece geri göndermek yetmez.

Dikkat: Bu yasal cayma hakkı, kanunda sayılan uzaktan ve iş yeri dışında yapılan sözleşmeler içindir. Mağazada imzaladığın sözleşmede bu hak yoktur. Mağazada imzalamadan önce sözleşme özetini iste ve oku.

Sık görülen tuzaklar

• Kapıda satış: Verbraucherzentrale, satıcıyı eve almamanı, peşin ödeme yapmamanı ve anlamadığın hiçbir şeyi imzalamamanı öneriyor. Bazı satıcıların dil sorunlarından yararlandığını da belirtiyor. İmzaladıysan 14 günlük cayma hakkın var.
• Telefonla satış: Sözleşme özeti önceden verilemediyse, sözleşme ancak özeti aldıktan sonra vereceğin yazılı onayla geçerli olur. Telefonda hemen karar verme.
• Kendiliğinden uzama: Bitiş tarihini takvimine yaz. Uzayan sözleşme bir ay önceden iptal edilebilir; yine de erken davran.
• Cihazlı paketler ve ek seçenekler: Aylık ücreti sözleşme süresiyle çarp. Ek seçeneklerin ayrıca ücretli olup olmadığını sözleşme özetinde kontrol et.
• Bakiye: Ön ödemeli hattı kapatırken kalan bakiyeni geri iste.

Taşınınca ne olur? (Umzug)

TKG § 60’a göre:

• Şirket yeni adresinde aynı hizmeti sunuyorsa, sözleşmeni orada aynı süre ve koşullarla sürdürmek zorundadır. Taşıma işlemi için makul bir ücret isteyebilir. Bu ücret, yeni bağlantı için öngörülen ücretten yüksek olamaz.
• Hizmet yeni adreste sunulmuyorsa, sözleşmeyi bir ay önceden iptal edebilirsin. İptali taşındığın gün ya da daha sonraki bir tarih için yapabilirsin.

İlk süre dolmadan yasal bir nedenle iptal edebiliyorsan, şirket senden elinde kalan cihazın kalan değeri dışında tazminat isteyemez (TKG § 56). Taşınmadan önce yeni adreste hangi hizmetin sunulduğunu şirketine sor.

Adım adım: ilk hat ve ev interneti

1. İlk günlerde pasaportunla ön ödemeli bir hat al. Numaranı işverenine ve ev sahibine ver.
2. Adres kaydını ve diğer ilk işleri tamamla: Almanya’ya varınca ilk adımlar.
3. Ev interneti için en az iki şirketten sözleşme özeti iste. Aylık fiyatı, ilk aylardan sonraki fiyatı, süreyi ve iptal koşullarını karşılaştır.
4. 12 aylık seçeneği de sor. Aynı evde ne kadar kalacağını bilmiyorsan kısa süre işine yarayabilir.
5. İnternetten ya da telefonla imzaladıysan 14 günlük cayma süresini takvimine yaz.
6. Sözleşmenin bitiş tarihini kaydet. İstersen hemen sürenin sonuna göre iptal et.
7. Sözleşme özetini, onay e-postalarını ve faturaları bir klasörde sakla. Şirketlerden ve kurumlardan gelen mektuplar için: Posta kutundaki resmî mektuplar.

Sık sorulan sorular

Türk pasaportumla ön ödemeli hat açabilir miyim?

Evet. Kanun, ön ödemeli hatlarda kimlik kontrolü için yabancılar mevzuatına göre tanınan pasaportu ve oturum iznini kabul edilen belgeler arasında sayar. Kontrolün mağazada mı yoksa görüntülü görüşmeyle mi yapılacağını şirket belirler.

24 aylık sözleşmeyi erken bitirebilir miyim?

İlk süre dolmadan çıkmak için yasal bir neden gerekir. Örneğin yeni adresinde aynı hizmet sunulmuyorsa bir ay önceden iptal edebilirsin. Şirket online iptal butonunu kurallara uygun sunmuyorsa da kanun sana süre beklemeden iptal hakkı tanır.

Mağazada imzaladığım sözleşmeden vazgeçebilir miyim?

Yasal 14 günlük cayma hakkı internetten, telefonla ve kapıda yapılan sözleşmeler içindir. Mağazada imzaladığın sözleşmede bu yasal hak yoktur. Şirket kendi isteğiyle bir vazgeçme hakkı tanıyorsa bunu yazılı olarak iste.