Almanya’da doktor bulmak: Hausarzt, randevu, 116117 ve eczane

Almanya’ya yeni geldiğinde doktor bulmayı ertelemek kolaydır. Ama hastalandığın gün aramaya başlarsan iş zorlaşır. Aşağıdaki bilgiler gesetzlich versichert (yasal sağlık sigortalı) olanlar içindir.

Not: Bu rehber sağlık sistemini nasıl kullanacağını anlatır; tıbbi tavsiye değildir. Hayati tehlike varsa 112’yi ara.

Sistem nasıl işler?

Yasal sigortalıysan, yasal sigortayla çalışan (sözleşmeli) doktorlar arasından serbestçe seçim yaparsın. Yasa ayrıca bir Hausarzt (aile hekimi) seçmeni öngörür.

Hausarzt olarak genel tıp uzmanları (Allgemeinmedizin), çocuklar için çocuk doktorları ve bu görevi seçmiş bazı dahiliye uzmanları çalışır. Hausarzt seni sürekli takip eder, tedavini koordine eder ve gerektiğinde uzmana sevk eder (Überweisung). Hausarzt olarak çalışan doktor bunu muayenehane tabelasında belirtir.

• Hastalandığında ilk adresin muayenehanedir, hastane değil.
• Muayenehaneler genelde pazartesiden cumaya açıktır.
• Randevuyu en iyisi telefonla al. Randevusuz gidersen uzun bekleyebilirsin.
• Doktorunu bir takvim çeyreği (3 ay) içinde ancak önemli bir nedenle değiştirmelisin.

Sağlık kartın (eGK)

Krankenkasse (sağlık sigortası kurumu) sana bir elektronische Gesundheitskarte (elektronik sağlık kartı, eGK) verir. İlk kart ücretsizdir. Doktora, diş hekimine ya da psikoterapiste tedaviden önce bu kartı vermek zorundasın; kart, sigorta hakkını kanıtlar. Eczanede e-reçeteyi de genelde bu kartla alırsın.

Kartın henüz gelmediyse ve doktora gitmen gerekiyorsa Krankenkasse’ni ara ve ne yapman gerektiğini sor. Krankenkasse seçimini henüz yapmadıysan: Almanya’ya varınca ilk adımlar.

Doktor ve randevu bulmak

Doktor arama

116117’nin Arztsuche (doktor arama) sayfasında posta koduna göre yakındaki muayenehaneleri bulursun. İngilizce konuşulan muayenehaneleri aramak için 116117’nin İngilizce sayfasını (yeni sekmede açılır) kullanabilirsin.

Muayenehaneyi arayınca ilk sorun şu olsun: “Nehmen Sie neue Patienten auf?” (Yeni hasta kabul ediyor musunuz?)

116117 randevu servisi (Terminservice)

Doktor bulamıyorsan Kassenärztliche Vereinigung’ların (sigorta doktorları birliği) randevu servisini kullan. Buna Terminservicestelle denir.

• Telefon: 116117. Telefon hattı yalnızca Almanca hizmet verir.
• İnternet ve uygulama: 116117 Terminservice (yeni sekmede açılır). Bu hizmet yalnızca yasal sigortalılar içindir.
• Sevk kodu (Vermittlungscode): Çoğu eyalette genel tıp, göz doktoru, kadın doktoru, çocuk doktoru ve psikoterapi ön görüşmesi için kod gerekmez. Diğer uzmanlar için sevk kâğıdında bir kod gerekir. Bu kodu, birkaç gün içinde uzman randevusu gerektiğini düşünen sevk eden doktor verir.

Yasaya göre randevu servisi sana bir hafta içinde bir randevu ayarlamalıdır. Randevuya kadar bekleme 4 haftayı geçmemelidir. Muayenehanenin uzaklığı makul olmalıdır. Bu süre içinde randevu bulunamazsa servis sana bir hastanede ayakta tedavi randevusu önermelidir. Servis, Hausarzt arayışında da yardım eder.

Akşam, hafta sonu, acil: 116117 mi, 112 mi?

Ärztlicher Bereitschaftsdienst (nöbetçi doktor hizmeti), muayenehaneler kapalıyken, normalde muayenehaneye gideceğin ve tedavisi ertesi güne kadar bekleyemeyen şikâyetler içindir. 116117 alan kodu olmadan tüm Almanya’da çalışır. Sabit hattan ve cep telefonundan arama ücretsizdir. Hat 7 gün 24 saat açıktır. Gerekirse eve doktor gönderilir.

116117’nin verdiği örnekler: 39 °C’nin üstünde ateşli soğuk algınlığı, sıvı alamadığın uzun süren kusma ve ishal, şiddetli boğaz ya da kulak ağrısı, akut idrar yolu enfeksiyonu, akut sırt ya da karın ağrısı.

112 için örnekler: bilinç kaybı, ağır nefes darlığı, şiddetli göğüs ağrısı ya da kalp şikâyetleri, durdurulamayan kanama, ağır yaralanma şüphesi olan kazalar, zehirlenme, ağır yanık, uzun süren kasılma nöbetleri, intihar girişimi, ani doğum ya da gebelikte komplikasyon.

Hastanenin acil servisi (Notaufnahme) her şeyden önce hayati tehlikedeki durumlar içindir. Hafif bir soğuk algınlığında ve evdeki ilaçlar yetiyorsa, sonraki iş günü genel tıp muayenehanesine gitmen önerilir. Emin değilsen 116117’yi ara; eğitimli çalışanlar seni doğru yere yönlendirir.

Dikkat: 116117 diş ağrısı için değildir. Akut diş sorunlarında bölgendeki zahnärztlicher Bereitschaftsdienst’e (nöbetçi diş hekimi hizmeti) başvur.

Eczane (Apotheke) ve katkı payı (Zuzahlung)

Doktor ilacını E-Rezept (elektronik reçete) olarak yazar. Reçeteyi üç yolla alabilirsin:

• Eczanede sağlık kartını (eGK) kart okuyucuya takarsın; eczacı açık reçetelerini sistemden çeker.
• gematik’in “Das E-Rezept” uygulamasıyla reçeteni yönetir, eczaneye sipariş verebilirsin.
• Muayenehaneden kodlu bir çıktı isteyebilirsin; eczane kodu okutur.

Reçeteli her ilaç kutusu için eczanede Zuzahlung (katkı payı) ödersin: satış fiyatının %10’u, en az 5 €, en fazla 10 €. Ama katkı payı hiçbir zaman ilacın kendi fiyatından fazla olamaz; 5 €’dan ucuz bir ilaçta fiyatı kadar ödersin.

Ne kadar ödeyeceğini eczanede önceden sormaktan çekinme.

Almancan yetmiyorsa

• 116117 telefon hattı yalnızca Almanca hizmet verir. Gerekirse Almanca bilen birinden yardım iste.
• İngilizce konuşulan muayenehaneleri 116117’nin İngilizce sayfasından ara.
• Şikâyetlerini, ne zamandır sürdüğünü ve kullandığın ilaçları önceden Almanca yaz.

Muayenehanede işine yarayacak cümleler:

• “Ich brauche einen Termin.” (Randevuya ihtiyacım var.)
• “Ich bin neu in Deutschland und suche einen Hausarzt.” (Almanya’da yeniyim, aile hekimi arıyorum.)
• “Ich habe seit drei Tagen Fieber.” (Üç gündür ateşim var.)
• “Ich kann nicht arbeiten. Ich brauche eine Krankschreibung.” (Çalışamıyorum, rapora ihtiyacım var.)

Almancanı geliştirmek için: Almanca.

Adım adım: hastalanmadan önce hazırlık

1. Sigortanı netleştir. Krankenkasse’ni seç ve sağlık kartını bekle.
2. Hausarzt ara. 116117 Arztsuche ile evine yakın 3–4 genel tıp muayenehanesi bul.
3. Telefon et. Yeni hasta kabul edip etmediklerini sor; ederlerse ilk randevuyu al.
4. Numaraları kaydet. Hausarzt’ın numarası, 116117 ve 112 telefonunda olsun.
5. Bulamazsan 116117 Terminservice’i kullan. Hausarzt arayışında da yardım ister.
6. Belgelerini hazırla. Düzenli kullandığın ilaçların ve eski tıbbi raporlarının bir listesini çıkar.

Bir muayenehanenin seni tanıması, hastalandığında da işini kolaylaştırır. Örneğin telefonla rapor yalnızca muayenehanenin tanıdığı hastalara verilebilir: Almanya’da hastalanınca ne yapılır.

Sık sorulan sorular

Uzman doktora gitmek için sevk şart mı?

Yasa, sözleşmeli doktorlar arasında serbest seçim tanır. Ancak 116117 randevu servisi üzerinden çoğu uzman randevusu için sevk kâğıdındaki kod gerekir; göz doktoru ve kadın doktoru gibi bazı alanlar bunun dışındadır. Hangi durumda sevk gerektiğini Hausarzt’ına sor.

Doktorumu memnun kalmazsam değiştirebilir miyim?

Seçim serbesttir, ama yasa doktorunu aynı takvim çeyreği içinde yalnızca önemli bir nedenle değiştirmeni öngörür. Yeni çeyrekte başka bir muayenehaneye geçebilirsin.

116117’yi aramak ücretli mi?

Hayır. 116117’ye sabit hattan, cep telefonundan ve internet üzerinden arama ücretsizdir. Türkiye’den getirdiğin bir hatla arayacaksan ücreti operatörüne sor. Nöbetçi doktor hizmeti özel sigortalılar için de açıktır; randevu servisi ise yalnızca yasal sigortalılar içindir.