Almanya’ya taşınmadan önce yapılacaklar: belgeler, para, sigorta, ev

Vizen pasaportunda, iş sözleşmen imzalı ve uçuş tarihi yaklaşıyor. Almanya’daki ilk haftaların ne kadar rahat geçeceği, büyük ölçüde Türkiye’de yaptığın hazırlığa bağlı. Aşağıdaki adımlar yola çıkmadan önceki işleri kapsıyor. Vardıktan sonraki adres kaydı, banka ve oturum kartı işleri için: Almanya’ya varınca ilk adımlar.

Belgeler: asıllar, tercümeler ve apostil

Türkiye’deki Alman temsilcilikleri vize başvurusunda belgelerin asıllarını ve birer fotokopisini, Türkçe belgelerin de yeminli tercümanlarca yapılmış Almanca tercümelerini istiyor. Vizeni aldıktan sonra bu dosyayı dağıtma; Almanya’daki işlemlerde aynı belgelere yeniden ihtiyacın olabilir. Onaylı fotokopi gerekirse Türkiye’deki Alman temsilcilikleri, Almanya’da kullanılacak belgeler için fotokopi onayı (Kopiebeglaubigung) yapabiliyor; ücret belge başına en fazla 32 €.

Tek bir dosyada, el bagajında taşı:

• Vizeli pasaportun ve fotoğraflı sayfanın fotokopisi
• İş sözleşmesi ve vize dosyandaki işveren belgeleri, ör. Erklärung zum Beschäftigungsverhältnis (İş İlişkisi Beyanı)
• Diploma ve meslek belgeleri, varsa denklik kararı; asılları ve tercümeleriyle
• Mesleki deneyim belgeleri: çalışma belgeleri, barkodlu SGK hizmet dökümü
• Sağlık sigortası belgeleri (aşağıda)
• Ehliyet
• Ailen de geliyorsa aile belgeleri

e-Devlet’ten alınan QR kodlu belgelerin hangisinin ne işe yaradığını ayrı bir yazıda anlattık: e-Devlet belgeleri.

Apostil ne zaman gerekir?

Türkiye’deki Alman temsilciliklerine göre Türk resmî belgelerini Alman makamlarında kullanacaksan, bu belgeler bazı istisnalar dışında apostil şerhi (Apostille) taşımalı. Apostil, büyük bir mühür biçimindeki onaydır. Dayanağı Lahey Apostil Sözleşmesi’dir; sözleşme Almanya ile Türkiye arasında 29 Eylül 1985’ten beri uygulanıyor.

Apostili Türk makamı verir:

• İdari belgeler ve noter belgeleri: belgeyi düzenleyen makamın bağlı olduğu kaymakamlık, bazı durumlarda il valiliği.
• Mahkeme belgeleri (ör. boşanma ya da velayet kararı): Adalet Komisyonu Başkanlığı.

Çok dilli Formül A (doğum), Formül B (evlenme) ve Formül C (ölüm) apostilden muaftır. 25F bilgi notunun aile bölümü de önceki evliliğe ait boşanma kararında kesinleşme ve apostil şerhi istiyor.

Dikkat: Alman temsilcilikleri özel kişiler için Türk nüfus belgesi ya da mahkeme kararı temin etmiyor. Apostil de yalnızca Türk makamından alınır. Almanya’da lazım olabilecek belgeleri gitmeden hazırla.

Sağlık sigortası: varıştan işe başlamaya kadar

Varış günün ile sigortanın başladığı gün arasında boşluk kalabilir. Temsilciliklerin bilgi notları (ör. kısa süreli çalışma için 15F, profesyonel sürücüler için 25F) bu yüzden iki belge istiyor:

1. Almanya’daki bir yasal sağlık sigortası kurumunun (gesetzliche Krankenkasse) seni girişten sonra kabul edebileceğini gösteren onay belgesinin kopyası,
2. ve Almanya’daki ilk 90 gün için seyahat ya da geçici sağlık sigortası poliçesinin kopyası.

Gerekçe bilgi notunda yazıyor: yasal sağlık sigortası genellikle giriş tarihinden itibaren hemen başlamaz. Geçici sigorta en az Schengen seyahat sağlık sigortasının teminatını karşılamalı. Yasal sigorta yerine uzun süreli özel sağlık sigortası yaptırman gerekiyorsa ya da bunu seçiyorsan, onun poliçesinin kopyası da kabul ediliyor.

Gitmeden kontrol et:

• Poliçe uçuş gününde ya da daha önce başlıyor mu?
• İlk 90 günü kesintisiz kapsıyor mu?
• Yasal sigortanın onay yazısı ile poliçenin kopyaları dosyanda mı?

Dikkat: Temsilcilik, sigortası olmayan birine acil durumda gerekli tedavinin sağlanamayacağı uyarısını yapıyor ve vardıktan sonra en kısa sürede yasal ya da uzun süreli özel sigortaya geçmeyi öneriyor.

Sigorta şirketini işverene bildirmek varıştan sonraki iştir: ilk adımlar.

İlk haftaların parası

İlk maaş ne zaman gelir?

Alman Medeni Kanunu’na (BGB § 614) göre ücret, iş yapıldıktan sonra ödenir. Ücret aylık belirlenmişse ay bittikten sonra ödenir. Yani ilk maaşına kadar bir süre kendi paranla geçinmen gerekir. Ödeme gününü iş sözleşmende kontrol et; yazmıyorsa işverene sor.

Hesabını şu kalemlerle yap: geçici konaklama, ilk kira, depozito, şehir içi ulaşım, yemek ve telefon hattı. Tutarlar şehre göre çok değişir; kendi şehrinin ilanlarına bakarak tahmin et.

Depozito (Kaution)

Kendi evine geçeceksen en büyük kalem depozitodur. BGB § 551’e göre:

• Depozito en fazla 3 aylık net kira olabilir; yan giderler (Betriebskosten) bu hesaba girmez.
• Para olarak ödüyorsan 3 eşit aylık taksit hakkın var. İlk taksit kira başlangıcında, diğerleri sonraki kiralarla birlikte ödenir.
• Kiracının aleyhine farklı bir anlaşma geçersizdir.

Bloke hesap

Bloke hesap (Sperrkonto) her vizede istenmez; bazı vize türlerinde geçim kanıtı olarak kullanılır. Örneğin profesyonel sürücülerin 25F belge listesinde bloke hesap yok. Vizen için istendiyse tutarı hesapla: bloke hesap hesaplayıcı.

Ev: geçici konaklama ve adres kaydı

Almanya’da bir eve taşınan herkes 2 hafta içinde adres kaydı (Anmeldung) yaptırmak zorundadır (BMG § 17). Kayıt için ev sahibinin taşındığını onaylaması gerekir. Bu belgeye Wohnungsgeberbestätigung (ev sağlayıcısının onayı) denir. Ev sahibi ya da yetkilendirdiği kişi bunu aynı 2 hafta içinde vermek zorundadır ve yalnızca onlar verebilir (BMG § 19).

Gitmeden şunları netleştir:

• İlk haftalarda nerede kalacaksın: işverenin ayarladığı yer mi, kiralık oda mı?
• Kalacağın yerin sahibi Wohnungsgeberbestätigung verecek mi? Bunu yazılı sor.
• Konaklama ücreti maaştan mı kesilecek, ne kadar?

Ev sahibi onayı vermezse ya da onay zamanında gelmezse bunu hemen adres kaydı birimine (Meldebehörde) bildirmen gerekir.

Dikkat: Kanun, gerçekte taşınılmayacak bir adresi adres kaydı için başkasına sunmayı yasaklıyor (BMG § 19). Kaydı yalnızca gerçekten oturduğun yere yaptır; adres karşılığında para isteyen tekliflere girme.

Kira ilanını okumak, depozito ve sahte ilanlar: Almanya’da ilk ev.

Ehliyet ve entegrasyon kursu

Türk ehliyeti

Almanya’da olağan ikametgâh (ordentlicher Wohnsitz) kurduğunda Türk ehliyetin 6 ay daha geçerlidir (FeV § 29). Sonrasında Alman ehliyeti gerekir. Ehliyetin tercümesinin gerekip gerekmediğini ve geçiş adımlarını gitmeden oku: Türk ehliyeti Almanya’da geçerli mi.

Entegrasyon kursu

Çalışma amacıyla (ör. §18a, §18b, §18g, §19c) ilk kez oturum izni alan ve Almanya’da kalıcı yaşayacak kişinin bir kez entegrasyon kursuna (Integrationskurs) katılma hakkı vardır. En az bir yıllık oturum izni kural olarak kalıcı kalış sayılır. Hak, iznin verilmesinden bir yıl sonra düşer; senin elinde olmayan nedenlerle kaydolamadıysan düşmez. Yeterli Almancan varsa bu hak doğmaz.

Vardıktan sonra hızlı başlamak için şehrindeki kurs yerlerini önceden araştır. Seviyeler ve sınav: Almanya’da çalışmak için Almanca seviyesi.

Gitmeden önceki son 4 hafta

1. Belge dosyasını tamamla. Asıllar, fotokopiler ve yeminli tercümeler tek dosyada olsun.
2. Apostil gereken belgeleri belirle. İdari ve noter belgeleri için kaymakamlık ya da valilik, mahkeme kararları için Adalet Komisyonu Başkanlığı. Formül A, B ve C için apostil gerekmez.
3. e-Devlet belgelerini güncelle. QR kodlu belgeleri yeniden indir ve okunur biçimde yazdır.
4. Sağlık sigortasını kontrol et. Geçici poliçe giriş gününden başlamalı ve ilk 90 günü kapsamalı; yasal sigortanın onay yazısı yanında olsun.
5. İşverenden yazılı teyit al. İlk iş günü, çalışma adresi, maaş ödeme günü ve konaklama.
6. Geçici konaklamayı ayarla. Ev sahibine Wohnungsgeberbestätigung verip vermeyeceğini sor.
7. Parayı hesapla. İlk maaşa kadar konaklama, kira, depozito taksiti, ulaşım ve yemek.
8. Ehliyetini hazırla. Ehliyetin ve gerekiyorsa tercümesi dosyanda olsun.
9. Adres kaydını planla. Şehrinin adres kaydı birimi randevuyla çalışıyorsa sistemi önceden öğren; taşındıktan sonra 2 haftan var.
10. Entegrasyon kursunu araştır. Şehrindeki kurs yerlerini not et.
11. Son kontrol. Pasaport, vize, sözleşme, sigorta belgeleri ve para el bagajında olsun.

Sık sorulan sorular

Ev sahibi depozitonun tamamını peşin isteyebilir mi?

Depozitoyu para olarak veriyorsan kanun sana 3 eşit aylık taksit hakkı tanıyor; ilk taksit kira başlangıcında ödenir. Kiracının aleyhine farklı bir anlaşma geçersizdir (BGB § 551).

İlk maaşa kadar ne kadar para götürmeliyim?

Kanunda sabit bir tutar yok. Ücret kural olarak çalışılan dönem bittikten sonra ödendiği için, ilk maaşa kadar geçen haftaların konaklama, kira, depozito ve günlük giderlerini kendin hesapla. Ödeme gününü sözleşmenden kontrol et.

İşverenin verdiği yerde kalırsam adres kaydı yapabilir miyim?

Evet, orada gerçekten oturuyorsan. Bu durumda Wohnungsgeberbestätigung’u konaklamayı sağlayan taraftan, yani işverenden ya da onun yetkilendirdiği kişiden istersin.

Apostil Almanya’dan da alınabilir mi?

Türk belgelerinin apostili yetkili Türk makamından alınır. Alman temsilcilikleri de özel kişiler için Türk nüfus belgesi ya da mahkeme kararı temin etmiyor. Bu yüzden lazım olabilecek belgelerin apostilini gitmeden aldırmak en kolayıdır.